Khó khăn trong xử lý bao bì thuốc bảo vệ thực vật

TQĐT - Vấn đề ô nhiễm môi trường nông thôn, trong đó nổi cộm là ô nhiễm từ việc sử dụng hóa chất bảo vệ thực vật, bao gồm: Vỏ chai, lọ, túi nilon chứa hóa chất bảo vệ thực vật. Đây là chất thải nguy hại, gây ảnh hưởng đến hệ sinh thái, cần được xử lý đúng cách.

Số lượng bể chứa chưa đáp ứng nhu cầu

Theo số liệu thống kê chưa đầy đủ của ngành Nông nghiệp, lượng thuốc bảo vệ thực vật sử dụng trên địa bàn tỉnh khoảng 346 tấn/năm và ước tính lượng vỏ bao bì thuốc bảo vệ thực vật chiếm khoảng 10%, tương đương 30 đến 35 tấn/năm. Trong đó một phần được thu gom vào các bể chứa tại các cánh đồng, nương chè; phần còn lại vứt bừa bãi tại các kênh mương, sông, suối… 

Theo Sở Tài nguyên và Môi trường, toàn tỉnh hiện có 2.392 bể chứa bao bì thuốc bảo vệ thực vật. Tại nhiều bể, năng lực đáp ứng cho nhu cầu thu gom của người dân đạt rất thấp, như các bể tại xã Quyết Thắng, Minh Thanh, Bình Yên (Sơn Dương), Thái Hòa (Hàm Yên) chỉ đáp ứng khoảng 20% nhu cầu; Kháng Nhật, Vĩnh Lợi, Lương Thiện (Sơn Dương) chỉ đáp ứng 10% nhu cầu; 13 bể tại Tân Thành (Hàm Yên) đáp ứng 5% nhu cầu… 


Người dân xã Vĩnh Lợi (Sơn Dương) vứt vỏ bao bì thuốc bảo vệ thực vật ngay tại chân ruộng. 

Ông Nguyễn Đức Tính, Phó Chủ tịch UBND xã Vĩnh Lợi thừa nhận, việc thu gom, xử lý bao bì thuốc bảo vệ thực vật tại xã hiện chưa đạt hiệu quả cao. Tại nhiều xứ đồng chưa có bể chứa, bà con vẫn vứt bừa bãi vỏ bao bì xung quanh khu vực nguồn nước hoặc ngay tại xứ đồng. Theo ông Tính, để việc xử lý bao bì thuốc bảo vệ thực vật được triệt để hơn, mục tiêu của xã là trong năm nay phải xây dựng thêm 20 bể chứa vỏ bao bì thuốc bảo vệ thực vật. Nguồn kinh phí xây dựng bể sẽ được trích từ ngân sách xã, để đảm bảo tại tất cả các xứ đồng trên địa bàn xã đều có ít nhất 1 bể chứa, tránh tình trạng vứt bừa bãi rác thải thuốc bảo vệ thực vật ra ngoài môi trường. 

Theo quy định, cứ 3 ha đất canh tác cây trồng hàng năm hoặc 10 ha đất canh tác cây trồng lâu năm có sử dụng thuốc bảo vệ thực vật cần 1 bể chứa bao bì thuốc. Như vậy, với số lượng bể chứa như hiện nay thì không thể đáp ứng được việc thu gom hết số bao bì thải ra môi trường hàng năm. Nếu tính trên địa bàn toàn tỉnh, tổng số bể chứa hiện mới đáp ứng chưa được 3% diện tích.  

Thu gom, tiêu hủy gặp khó

Ông Nguyễn Hoàng Hải, Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường cho biết, vấn đề thu gom, xử lý vỏ bao bì thuốc bảo vệ thực vật tại các địa phương hiện đang gặp khó, không chỉ ở số lượng vỏ bao bì thải thẳng ra ngoài môi trường do không có hệ thống bể thu gom mà ngay tại các xứ đồng đã xây được bể thu gom, việc tiêu hủy cũng còn những hạn chế nhất định. Tổng hợp tại các địa phương, hiện lượng rác thải từ vỏ bao bì đã thu gom nhưng chưa được xử lý lên đến 17.516 tấn.

Để hạn chế tình trạng đầy tại các bể chứa, các địa phương đã xây dựng 30 nhà lưu giữ bao gói thuốc bảo vệ thực vật. Số rác tại các nhà kho sẽ được hợp đồng đưa đi tiêu hủy khi có kế hoạch, do trên địa bàn tỉnh chưa có đơn vị nào đủ năng lực để xử lý, tiêu hủy. Tuy nhiên, tại nhiều địa phương, từ năm 2016 đến nay chưa thực hiện tiêu hủy lần nào. Nguyên nhân, theo ngành Tài nguyên, là do kinh phí phục vụ cho công tác thu gom, xử lý chất thải rắn nói chung và bao bì thuốc bảo vệ thực vật ở khu vực nông thôn chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế. 

Xã Hoàng Khai (Yên Sơn) hiện có hơn 90 bể chứa bao bì thuốc bảo vệ thực vật, mỗi bể chứa có sức chứa khoảng 25 - 30 kg vỏ bao bì. Ông Trần Văn Hoàng, Phó Chủ tịch UBND xã Hoàng Khai chia sẻ, 1 năm 2 lần, xã vận động bà con thực hiện thu gom vỏ bao bì thuốc bảo vệ thực vật, vỏ bao bì được tập kết về kho chứa tập trung của xã để vận chuyển đi nơi khác xử lý. Khó khăn hiện nay là ý thức nhiều bà con chưa cao, mỗi đợt thu gom đều phải phân loại lại vì tại một số bể chứa, ngoài vỏ bao bì thuốc bảo vệ thực vật còn lẫn cả rác thải sinh hoạt, xác động vật… ảnh hưởng đến quá trình thu gom. 

Xã Thượng Ấm (Sơn Dương) hiện có 140 bể chứa bao bì thuốc bảo vệ thực vật. Những năm trước, việc thu gom diễn ra tương đối thuận lợi, nhưng 2 năm trở lại đây thì khó khăn hơn do nguồn kinh phí hỗ trợ không còn. Ông Lương Trung Sơn, Phó Chủ tịch UBND xã Thượng Ấm cho biết, mỗi năm xã đều phát động bà con thu gom và vận chuyển đến kho chứa của xã 1-2 lần, nhưng do ý thức của nhiều người dân không cao, việc thu gom, vận chuyển chủ yếu do các trưởng, phó thôn, cán bộ thôn... thực hiện. Từ năm 2016 đến nay chủ yếu vận chuyển về kho chứa của xã, huyện chưa có kế hoạch vận chuyển, tiêu hủy bao bì thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng.  

Bao bì thuốc bảo vệ thực vật được liệt vào nhóm các chất thải nguy hại, ảnh hưởng tới môi trường và sức khỏe con người, nếu đốt ở nhiệt độ thấp sẽ phát thải khí dioxin (chất gây ung thư); nếu đốt chung với rác thải thông thường sẽ gây ô nhiễm không khí nghiêm trọng, ảnh hưởng lớn đến hệ sinh thái. Chính vì vậy, bao bì thuốc bảo vệ thực vật sau khi thu gom phải xử lý và tiêu hủy đúng quy trình với nhiệt độ cao tại các đơn vị được cấp phép. Trên địa bàn tỉnh hiện chưa có đơn vị nào đủ khả năng, năng lực xử lý loại chất thải này. Trong năm nay, Sở Tài nguyên và Môi trường đã tham mưu Hội đồng quản lý Quỹ bảo vệ môi trường hỗ trợ hơn 1,282 tỷ đồng để xây dựng bể chứa và thu gom vận chuyển, xử lý bao bì thuốc bảo vệ thực vật. Hiện các đơn vị được giao nhiệm vụ đang triển khai các bước để xây lắp bể chứa và ký hợp đồng vận chuyển, xử lý, tiêu hủy đảm bảo đúng quy định của pháp luật.

Bài, ảnh: Trần Liên

Tin cùng chuyên mục