Tiếng việt | English

Tuyên Quang - Thủ đô Kháng chiến

TQOL -  Nha Liên lạc 

Cục Tình báo, thuộc Bộ Tổng chỉ huy Quân đội quốc gia Việt Nam thành lập năm 1945. Đầu năm 1950, Cục Tình báo chuyển đến thôn Lũng Cò, xã Thanh La (nay là xã Minh Thanh), huyện Sơn Dương. Tháng 5-1950, Cục Tình báo tách thành hai bộ phận. Một bộ phận sáp nhập vào ngành Quân báo, thuộc Bộ Tổng Tham mưu. Một bộ phận sáp nhập vào Nha Công an Trung ương, gọi là Ty Tình báo, do đồng chí Trần Hiệu làm Trưởng ty. 

Tháng 10-1950, Ty Tình báo trở thành một cơ quan độc lập và mang bí danh là Nha Liên lạc, trực thuộc Thủ tướng phủ, do đồng chí Phạm Văn Đồng trực tiếp chỉ đạo. 

Từ cuối năm 1950 đến tháng 6-1951, Nha Liên lạc làm việc ở xã Thượng Ấm, huyện Sơn Dương. Đồng chí Trần Hiệu làm Giám đốc Nha, đồng chí Mười Hương, Lê Hồng Phú làm Phó Giám đốc. Cơ quan Nha Liên lạc có các phòng: Điệp báo, Phản gián, Huấn luyện... Nha Liên lạc có nhiệm vụ: Đào tạo, huấn luyện chiến sỹ tình báo để đưa về các địa phương hoạt động, xâm nhập vào vùng địch chiếm; tìm hiểu các âm mưu, kế hoạch của địch, đồng thời thông qua các đường dây thông tin liên lạc để chuyển các tin tức tình báo về Bộ Chỉ huy. 

Tại xã Thượng Ấm, huyện Sơn Dương đã diễn ra Hội nghị tình báo lần thứ hai từ ngày 5 đến ngày 28-6-1951. Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư động viên và chỉ đạo hội nghị. 

Cuối năm 1951, cơ quan di chuyển từ xã Thượng Ấm đến thôn Nà Mộc, xã Bình An, huyện Chiêm Hóa, ở và làm việc tại đây cho đến năm 1954. 

Ban Nghiên cứu Không quân 

Ban Nghiên cứu Không quân trực thuộc Bộ Quốc phòng được thành lập ngày 9-3-1949, đóng ở Ngòi Liễm, xóm Hữu Lộc, xã Đông Thọ, huyện Sơn Dương. Trưởng ban là ông Hà Đổng, Chính trị viên là ông Trần Hiếu Tâm. Ban có nhiệm vụ: Xây dựng cơ sở ban đầu về nghiên cứu không quân; tìm hiểu tính năng kỹ thuật, chiến thuật của không quân địch. Từ đó nghiên cứu, đề xuất cách phòng chống; từng bước huấn luyện đội ngũ cán bộ, nhân viên kỹ thuật về hàng không, không quân, phòng không để phối hợp nghiên cứu vừa học vừa làm, chuẩn bị mở rộng hoạt động khi có thời cơ. Bộ đã điều động nhiều cán bộ quân đội, cơ quan nhà nước có trình độ, hiểu biết về hàng không và một số hàng binh nước ngoài đã hoạt động trong không quân của địch về tổ chức thành bộ máy của Ban. 

Ban có các bộ phận: Tiểu ban nghiên cứu về sân bay, Tiểu ban nghiên cứu phòng không, Tiểu ban khí tượng, Xưởng cơ khí, Tổ bảo dưỡng máy bay, Đội vệ binh, Trường huấn luyện không quân và Đội huấn luyện không quân. 

Ban Nghiên cứu Không quân chia thành hai cụm: cơ quan và trường học. Ban cử người đến những nơi có máy bay địch bị bắn rơi để nghiên cứu và thu linh kiện làm học cụ. Tháng 4-1947, Đội huấn luyện không quân do ông Lê Thạch Liêm phụ trách đã chuyển hai chiếc máy bay một động cơ De Tiger Moth và Morane Saunier từ xã An Khang lên Soi Đúng, xã Vinh Quang, huyện Chiêm Hóa để sửa chữa lắp ráp. Tại đây, với sự giúp đỡ của nhân dân địa phương một sân bay nhỏ, chiều dài 140 m, rộng 25 m, bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật đã được xây dựng. Ngày 14-9-1949, sau khi cất cánh bay thử thành công, chiếc De Tiger Moth được chuyển về Ngòi Liễm để làm học cụ. Cuối năm 1949, khai giảng lớp Không quân khóa I, có 28 học viên. Học viên học về vật lý, điện, cơ khí, khí tượng, lái, bay và hoa tiêu. Sau đó học viên lên Soi Đúng thực tập. 

Tháng 9-1950, lớp Không quân khóa II khai giảng, có 87 học viên; lớp hoa tiêu có 28 học viên, lớp khí tượng có 31 học viên, lớp thợ máy có 28 học viên. Có một số giảng viên người nước ngoài. Kết thúc chương trình không quân, học viên học một lớp cấp tốc về phòng không, chủ yếu học cách dùng trung liên, đại liên, trọng liên bắn máy bay địch. 

Năm 1951, Ban Nghiên cứu Không quân chuyển hướng sang nghiên cứu bắn máy bay bằng các loại súng máy, súng trường. Ban có sáng kiến làm giá ghép hai súng trung liên, chế tạo súng máy ngắm bắn mục tiêu trên không. Tổ chức bắn thử nghiệm và phục kích bắn máy bay địch dọc sông Lô. Tháng 5-1951, Ban cử 20 cán bộ thành lập Đại đội 612, đơn vị pháo cao xạ đầu tiên của quân đội ta. 

Sân bay Soi Đúng và Ngòi Liễm ghi dấu những hoạt động của đội huấn luyện Không quân và Ban Nghiên cứu Không quân, là sân bay đầu tiên của Không quân Việt Nam. Cũng là dấu mốc ban đầu của binh chủng Không quân, binh chủng Phòng không và của ngành Hàng không Việt Nam. 
                                       

                                                                                                               (CÒN NỮA)
                                                                                                Vũ Bé (Theo các tài liệu lịch sử)

Tin cùng chuyên mục